VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG, SINH KẾ VÀ VĂN HÓA - XÃ HỘI CỦA CƯ DÂN ĐẢO KHU VỰC NAM BỘ TRONG BỐI CẢNH ĐÔ THỊ HÓA

Tóm tắt

Quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ gắn với phát triển du lịch, mở rộng hạ tầng và gia tăng hoạt động xây dựng tại các đảo khu vực Nam Bộ, đặc biệt tại Phú Quốc, Kiên Hải và Côn Đảo. Bên cạnh những đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế và cải thiện điều kiện hạ tầng, đô thị hóa cũng đặt ra nhiều thách thức đối với môi trường tự nhiên, sinh kế và đời sống xã hội - văn hóa của cư dân đảo. Bài viết sử dụng dữ liệu khảo sát 523 cư dân địa phương, kết hợp phân tích thống kê mô tả và cách tiếp cận phát triển bền vững - sinh kế bền vững nhằm đánh giá các tác động chủ yếu của quá trình này. Kết quả nghiên cứu cho thấy quá trình đô thị hóa tại các đảo Nam Bộ đang đặt ra đồng thời ba nhóm thách thức lớn. Về môi trường, áp lực gia tăng thể hiện qua sự suy giảm tài nguyên biển, ô nhiễm rác thải, thiếu hụt nước ngọt và nguy cơ xói lở bờ biển trong bối cảnh mở rộng xây dựng và phát triển du lịch. Về sinh kế, sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế làm thu hẹp không gian sản xuất truyền thống, gia tăng yêu cầu chuyển đổi nghề và nâng cao năng lực thích ứng của cư dân địa phương. Về xã hội - văn hóa, nhịp độ đô thị hóa nhanh làm biến đổi cấu trúc cộng đồng và đặt ra thách thức trong gìn giữ các giá trị bản địa. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp tích hợp về kiểm soát sức tải môi trường, hỗ trợ sinh kế bền vững và đổi mới quy hoạch - quản lý đô thị đảo theo hướng hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và ổn định xã hội dài hạn.